Het onderzoek wordt uitgevoerd door ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, Amsterdam UMC en de Afdeling Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) van Directie Personeel & Organisatie Defensie. Meer dan 1.700 veteranen namen deel. 

Actueel beeld van PTSS onder Nederlandse veteranen

Hoewel er al veel onderzoek is gedaan naar PTSS bij veteranen, is het niet duidelijk hoe vaak PTSS precies voorkomt binnen de totale Nederlandse veteranenpopulatie. Bestaande cijfers lopen uiteen doordat ze zijn gebaseerd op verschillende missies, en op verschillende manieren PTSS hebben gemeten. Bovendien was het in eerder onderzoek niet altijd mogelijk verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke veteranen te onderzoeken.

Tegelijkertijd is er de afgelopen decennia veel veranderd. PTSS wordt nu anders gemeten dan vroeger, er werken meer vrouwen bij Defensie, er is meer openheid over mentale problemen en ook de mogelijkheden voor ondersteuning en zorg zijn uitgebreid.

Het huidige onderzoek moet daarom een nieuw en breder beeld geven. Daarbij kijken de onderzoekers niet alleen naar hoe vaak PTSS voorkomt, maar ook naar welke veteranen meer risico lopen, welke zorg zij gebruiken, wat zij eventueel missen en welke drempels zij ervaren bij het zoeken naar hulp. Ook wordt gekeken naar hun behoeften en naar verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke veteranen.

De opgedane kennis kan uiteindelijk helpen om beleid en zorg, bijvoorbeeld binnen het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV), beter te laten aansluiten bij wat veteranen nodig hebben.

Meer dan 1.700 veteranen doen mee

Voor het onderzoek zijn postactieve en actieve veteranen benaderd. Deelname was vrijwillig. Meer dan 1.700 veteranen vulden een digitale vragenlijst in. Bij een deel van hen werden daarnaast interviews afgenomen om PTSS vast te stellen.

De dataverzameling is inmiddels afgerond, maar het onderzoek zelf nog niet. De onderzoekers zijn nu bezig met de analyse van de gegevens. Naar verwachting worden de eerste resultaten in het voorjaar van 2027 verwerkt in een wetenschappelijk artikel en ingediend bij een wetenschappelijk tijdschrift.

Volgens senior onderzoeker Joris Haagen van ARQ is de bijdrage van veteranen essentieel. Niet alleen tijdens het onderzoek, maar ook bij de voorbereiding ervan. Veteranen dachten bijvoorbeeld mee over de juiste taal en toon.

“Zonder veteranen is er geen onderzoek. Alles begint en alles eindigt bij hen”, aldus Haagen. “Veteranen hebben een groot hart voor elkaar.”

Van deelnemersvergoeding naar donatie

Als blijk van waardering voor hun tijd en inzet ontvingen deelnemers een VVV-bon ter waarde van € 15. Zij konden deze zelf houden of het bedrag schenken aan een van vier goede doelen.

Hulp voor Helden werd als een van deze goede doelen aangedragen door veteranen uit de klankbordgroep van het onderzoek. Volgens Haagen dragen zij onze stichting een warm hart toe.

Uiteindelijk leverden de geschonken deelnemersvergoedingen een bedrag van € 1.020 voor Hulp voor Helden op. Dat geld zetten we in voor ons werk voor militairen, veteranen en hun dierbaren.

Dat deelnemers ervoor kiezen hun vergoeding door te geven, vindt Haagen bijzonder: “Dat zoveel veteranen ervoor kiezen om hun vergoeding aan een goed doel te schenken, is hartverwarmend. Het past ook wel bij veteranen, die zich kenmerken door naar elkaar om te kijken en iets voor elkaar te willen betekenen.”

Voor Hulp voor Helden maakt juist dat deze bijdrage extra waardevol. De donatie komt rechtstreeks voort uit de betrokkenheid van veteranen bij elkaar: door tijd vrij te maken voor onderzoek dat kan bijdragen aan betere kennis en zorg én door een deel van de ontvangen vergoeding door te geven.

Wij bedanken alle deelnemende veteranen voor hun bijdrage aan het onderzoek en in het bijzonder degenen die ervoor kozen hun vergoeding aan Hulp voor Helden te schenken.